Giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là người định hình nhân cách và đạo đức cho thế hệ tương lai. Vì vậy, đạo đức nghề nghiệp và những hành vi được phép/không được phép của giáo viên luôn được quy định chặt chẽ bởi pháp luật. Việc nắm rõ những giới hạn này là vô cùng quan trọng để đảm bảo một môi trường học đường an toàn, lành mạnh, công bằng và hiệu quả.
Bài viết này sẽ tổng hợp các hành vi mà giáo viên tuyệt đối không được làm, dựa trên các quy định của Luật Viên chức 2010, Luật Giáo dục 2019, Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học (Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT), và đặc biệt là Luật Nhà giáo 2025 sắp có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.
I. Cấm các hành vi vi phạm đạo đức, nhân phẩm và phân biệt đối xử:
Giáo viên phải là tấm gương về đạo đức và sự công bằng. Do đó, các hành vi sau đây bị nghiêm cấm:
Xúc phạm nhân phẩm, danh dự, xâm phạm thân thể của học sinh và đồng nghiệp. Đặc biệt, không được xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác trong khi thực hiện hoạt động nghề nghiệp.
Phân biệt đối xử giữa những người học dưới mọi hình thức. Điều này mở rộng ra việc không phân biệt đối xử dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo dưới mọi hình thức.
Gây bè phái, mất đoàn kết trong nội bộ đơn vị.
II. Cấm các hành vi sai trái trong giảng dạy, kiểm tra và đánh giá:
Sự liêm chính trong học thuật là nền tảng của giáo dục. Giáo viên không được:
Gian lận trong kiểm tra, thi, tuyển sinh. Ngoài ra, hành vi gian lận, cố ý làm sai lệch kết quả trong hoạt động tuyển sinh, đánh giá người học cũng bị nghiêm cấm.
Xuyên tạc nội dung giáo dục, hoặc dạy sai nội dung kiến thức, sai với quan điểm, đường lối giáo dục của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Việt Nam.
Bỏ giờ, bỏ buổi dạy, tùy tiện cắt xén nội dung dạy học, giáo dục.
III. Cấm các hành vi lợi dụng chức vụ, trục lợi tài chính:
Giáo viên không được lợi dụng vị trí của mình để vụ lợi hoặc gây áp lực tài chính cho người học:
Lợi dụng hoạt động giáo dục vì mục đích vụ lợi.
Ép buộc học sinh học thêm để thu tiền dưới mọi hình thức.
Lợi dụng việc tài trợ, ủng hộ cho giáo dục để ép buộc đóng góp tiền hoặc hiện vật.
Sử dụng tài sản của cơ quan, tổ chức, đơn vị và của nhân dân trái với quy định của pháp luật.
Lợi dụng chức danh nhà giáo và hoạt động nghề nghiệp để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
IV. Cấm các hành vi gây mất trật tự, ảnh hưởng xấu đến xã hội:
Giáo viên phải duy trì hình ảnh chuẩn mực, đóng góp vào sự ổn định xã hội, không được:
Lợi dụng hoạt động nghề nghiệp để tuyên truyền chống lại chủ trương đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước hoặc gây phương hại đối với thuần phong, mỹ tục, đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân và xã hội. Điều này cũng bao gồm việc xuyên tạc chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước, chống lại Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, kích động bạo lực, tuyên truyền chiến tranh xâm lược, phá hoại thuần phong mỹ tục, truyền bá mê tín, hủ tục, lôi kéo người học vào các tệ nạn xã hội.
Hút thuốc; uống rượu, bia; gây rối an ninh, trật tự. Cụ thể hơn, giáo viên không được hút thuốc lá, uống rượu, bia và sử dụng các chất kích thích khác khi đang tham gia các hoạt động dạy học, giáo dục.
Cản trở, gây khó khăn trong việc hỗ trợ, phục vụ công tác dạy học, giáo dục học sinh và các công việc khác.
Tự ý bỏ việc và tham gia đình công.
Trốn tránh trách nhiệm, thoái thác công việc hoặc nhiệm vụ được giao.
V. Các hành vi chung bị cấm theo quy định pháp luật khác:
Ngoài ra, giáo viên còn không được vi phạm những hành vi bị nghiêm cấm khác theo quy định của Luật phòng, chống tham nhũng, Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và các quy định khác của pháp luật có liên quan. Đối với giáo viên trong cơ sở giáo dục ngoài công lập, không được thực hiện các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực lao động theo quy định của pháp luật về lao động và quy định khác của pháp luật có liên quan.
Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định này không chỉ bảo vệ uy tín và danh dự của cá nhân nhà giáo mà còn góp phần quan trọng vào việc xây dựng một nền giáo dục chuẩn mực, chất lượng và tạo dựng niềm tin vững chắc trong xã hội. Mỗi nhà giáo cần tự giác rèn luyện, nâng cao phẩm chất đạo đức và năng lực chuyên môn để xứng đáng với vị trí và vai trò quan trọng của mình trong sự nghiệp trồng người.
dainganxanh
